Kadın Hentbolcularda Beslenme Okuryazarlığının İncelenmesi / Investigation of Nutritional Literacy in Female Handball Players
Keywords:
Anahtar Kelimeler: Hentbol, Beslenme, Beslenme Okuryazarlığı.Abstract
ÖZET
Amaç: Çalışmada kadın hentbolcuların beslenme okuryazarlığının incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Çalışma 142 gönüllü esasına dayalı kadın hentbolcunun katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın anket formun 22 sorudan oluşmaktadır. Soruların dağılımı, 22 soru Bari (2012) tarafından geliştirmiş ve Sonay-Türkmen, Kalkan ve Filiz (2017) tarafından Türkçeye çevrilmiş ‘Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği’ 6 soru demografik özellik olmak üzere 2 bölümden oluşturulmuştur. Veriler anormal dağılım göstermemiş olup; istatistiksel analizlerin yürütülmesi aşamasında bağımsız gruplar T-testi, Pearson korelasyon testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) analizleri parametrik testleri kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza katılan sporcuların Beden Kitle İndeksine göre beslenme toplam puan ve ölçek alt boyutlarından işlevsel beslenme okuryazarlığında fark görülmezken, diğer tüm alt boyutlarda anlamlı şekilde istatistiksel farklılık tespit edilmiş olup kritik beslenme okuryazarlığı ile yaşları karşılaştırıldığında yaşları ile kritik beslenme okuryazarlığı ve beslenme toplam puanları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu görülmektedir (p<.05). Çalışmamıza katılan bireylerin, etkileşimli beslenme okuryazarlığı ile ekonomik durumları arasında anlamlı düzeyde istatistiksel farklılıklar bulunurken diğer alt boyutlarda ve toplam puanda tespit edilen bulgular anlamlı değildir. (p>.05). Sporcuların ölçek alt boyut ve beslenme toplam puanları ile spor yılları karşılaştırıldığında da tespit edilen bulgular anlamlı değildir. (p>.05).
Sonuç: Çalışma bulguları değerlendirildiğinde daha yüksek beslenme okuryazarlığına sahip sporcuların sağlıklı beslenme alışkanlıklarını daha benimsediği görülmüştür; bu da hem performansın artmasında hem de sporcu sakatlıklarının önlenmesinde önem arz etmektedir.Hentbol oynayan kadın sporcularda beslenme okuryazarlığının belirlenmesi sporcuların sağlıklı besinler tüketmeleri, sporcu performansının artırılması ve yanlış besin kullanımı nedeni ile oluşabilecek sakatlıkların önüne geçilmesi yönünden önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, Beslenme Okuryazarlığı, Hentbol.
ABSTRACT
Aim: This study aimed to investigate nutritional literacy in female handball players.
Materials and Methods: The study consisted of 142 voluntary female athletes. In the questionnaire form of the study, 6 questions on demographic characteristics and 22 questions on the 'Nutrition Literacy Scale' developed by Bari (2012) and translated into Turkish by Sonay-Türkmen, Kalkan and Filiz (2017) were used. The data were normally distributed and statistical analyses were performed using independent groups T-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Pearson correlation analyses from parametric tests.
Results: As a result of the analyses, while there was a difference in functional nutritional literacy between the total score and sub-dimensions of the scale according to the Body Mass Index of the athletes participating in our study it was found that there was no isgnificant change in critical nutritional literacy between their ages and their total nutritional literacy and scores between their ages (p<.05). According to the economic status of the participants, a significant difference was found in the interactive nutrition literacy dimension, while no significant differences were found in other sub-dimensions and the total score (p>.05). No significant relationship was found between the participants' athleticism experience and the scale sub-dimension and nutrition total scores (p>.05).
Conclusions: When the possibilities of the study were evaluated, it was observed that athletes with higher levels of literacy embraced healthy educational skills more readily, this is important both for improving performance and for protecting athletes from injuries. Determining the nutritional literacy of female handball players and providing them with a healthy diet is very important in terms of both increasing sports performance and preventing injuries.
Keywords: Handball, Nutrition, Nutrition Literacy.
References
Aihara, Y., & Minai, J. (2011). Barriers and catalysts of nutrition literacy among elderly Japanese people. Health promotion international, 8,1-11.
Bağırgan, T. (1990). Hentbolde Antrenman. Bağırgan Yayımevi, Ankara, 150-155.
Bari, N.N. (2012). Nutrition literacy status of adolescent students in Kambala district, Uganda. Oslo and Akershus Univercity College of Applied Sciences. Department of Sciences, Nutrition and Management. Master’s Programme in Food, Nutrition and Sciences,417-439.
Baysal, A. (2002). İlginç Yayın Özetleri. Beslenme Ve Diyet Dergisi, 31(1), 49–60.
Bennett, P. N., et al. (2014). Nutrition literacy and dietary behaviors: A systematic review. Public Health Nutrition, 17(12), 2801–2810.
Brown, J., Smith, A., & Wilson, D. (2018). The influence of athlete experience on nutrition knowledge and practices. Journal of Sports Sciences, 36(5), 565-572.
Cesur, B., & Sümer, H. (2018). Nutrition literacy status of adults residing in Sivas province and its relationship with quality of life: A cross-sectional study from Turkey, IJMHS. 8(1),1-19.
Desbrow, B., Jansen, S., Barrett, J., Leveritt, M., & Irwin, C. (2014). Sports nutrition knowledge and practices of elite female athletes. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 24(4), 448–456.
Desjardins, E. (2013) Making Something Out of Nothing: Food Literacy Among Youth, Young Pregnant Women and Young Parents who are at Risk for Poor Health. London. Ontario Public Health Association Publishing, 20-25.
George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 sep by step: A simple guide and reference. Routledge, New York, NY, 10017,114-115.
Gibbs, H & Chapman-Novakofski K. (2013) Establishing content validity for the nutrition literacy assessment instrument. Preventing Chronic Disease 10, E109–E109.
Göral, K., Çevik, H., Saygın, Ö., & Öcal, K. (2006). Amatör futbolcuların beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi. 9. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresi, Bildiri Kitapçığı, Muğla, Türkiye, 548.
Gümüşdağ, H., & Kartal, A. (2017). Liglerde ve Milli Takımlarda Oyanayan Hentbolcuların Beslenme Bilgi Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Uluslararası Anadolu Spor Bilimleri Dergisi, Ordu, 4-1.
Güneş, Z. (2016). Spor ve Beslenme. Nobel Akademik Yayıncılık, 8(b).Ankara, 30-31.
Heaney, S., O’Connor, H., Michael, S., Gifford, J., & Naughton, G. (2016). Nutrition knowledge in athletes: A systematic review. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 26(2), 123-134.
Heikura, I,A, Uusitalo, A,L,T, Stellingwerff, T, Bergland, D, Mero, A,A & Burke, L,M.(2018). Low energy availability is difficult to assess but outcomes have large impact on bone injury rates in elite distance athletes. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 28:403–11. doi: 10.1123/ijsnem.2017-0313.
Hsu, S., & Liu, S.-Y. (2025). Awareness of the Connection Between Food and Nutrition in Adolescents: A Pilot Study. Nutrients, 17(12), 1949–1949. https://doi.org/10.3390/nu17121949
Karasar, N. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 22,97-98.
Keser, A., & Çıracıoğlu, E. D. (2015). Sağlık ve Beslenme Okuryazarlığı. Sağlık Okuryazarlığı, (Ed.) Yıldırım, F ve Keser, A., Ankara Üniversitesi Yayın No:455, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 39-59.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259-267.
Özdenk, S. (2020). Genç Sporcuların Beslenme Okuryazarlığı Düzeylerinin İncelenmesi (Sinop ili örneği). International Sport Science Student Studies, (2)-2,121.
Öztürk, K, Türker, P, 2025. Genç bireylerin beslenme okuryazarlığı ile beslenme durumlarının değerlendirilmesi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 10, 1, 70-83.
Paasche-Orlow, M. K., & Wolf, M. S. (2007). The causal pathways linking health literacy to health outcomes. American Journal of Health Behavior, 31(Suppl 1), 19-26.
Petróczi, A, Naughton, DP, Pearce, G, Bailey, R, Bloodworth, A, McNamee, M. (2008). Nutritional supplement use by elite young UK athletes: Fallacies of advice regarding efficacy. J Int Soc Sports Nutr. 2008;5(1):1–8. doi:10.1186/1550-2783-5-22.
Smith, L., Jones, K., & Williams, R. (2019). Demographic factors and nutrition literacy in competitive athletes. Nutrition Research, 62, 11-19.
Thomas, D. T., Erdman, K. A., & Burke, L. M. (2016). Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine: Nutrition and athletic performance. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(3), 501–528.
Trakman, G. L., Forsyth, A., Devlin, B. L., & Belski, R. (2016). A systematic review of athletes’ and coaches’ nutrition knowledge and reflections on the quality of current nutrition knowledge measures. Nutrition, 33, 24–34.
Turan, T., Ceylan, S.S., Çetinkaya, B., & Altundağ, S. (2009). Meslek lisesi öğrencilerinin obesite sıklığının ve beslenme alışkanlıklarının incelenmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin, (8), 1-11.
Türkmen, A, Kalkan, İ, & Filiz, E. (2017). Adölesan Beslenme Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması: geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Uluslararası Hakemli Beslenme Araştırmaları Dergisi,(10), 1-16.
Valmorbida, J,L, Goulart, M,R, Busnello, F, M, & Pellanda, L,C.(2017). Nutritional knowledge and body mass index: Across-sectional study. Rev ASSOC Med Bra, Sep;63(9):736-740.doi:10.1590/1806-9282.63.09.736.
Velardo, S. (2015). The nuances of health literacy, nutrition literacy, and food literacy. Journal of Nutrition Education and Behavior, 47(4), 385-389.
Xu, Q., Hu, Z., Zeng, M., Su, Y., Jiang, K., Li, S., Li, Z., Fu, L., Shi, Z., Sharma, M., & Zhao, Y. (2024). Relationships among Sleep Time, Physical Activity Time, Screen Time, and Nutrition Literacy of Adolescents: A Cross-Sectional Study in Chongqing, China. Nutrients, 16(9), 1314. https://doi.org/10.3390/nu16091314
Yıldırım, İ., & Özdemir, V. (2009). Elit Düzey Erkek Hentbol Oyuncularının Antropometrik Özelliklerinin İncelenmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, Samsun,6-13.
Zoellner, J, Connell, C., Bounds, W., Crook, L., & Yadrick, K. (2009). Nutrition Literacy Status and Preferred Nutrition Communication Channels Among Adults in the Lower Mississippi Delta. Preventing Chronic Disease, 6(4), A128.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Anatolia Sport Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
