Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Akademik Öz Yeterliliklerinin Gelecek Kaygıları Üzerindeki Etkisi Bir Durumsal Aracı Model / The Effect of Physical Education and Sports Teacher Candidates' Academic Self-Efficacy on Their Future Anxieties: A Moderated Mediation Model
Keywords:
Akademik Öz Yeterlik, Gelecek Kaygısı, Kariyer Planlama, Algılanan Sosyal Destek, Durumsal Aracı Model, Beden Eğitimi ve Spor ÖğretmeniAbstract
ÖZET
Amaç: Bu araştırmada, akademik öz yeterliğin gelecek kaygısı üzerindeki etkisinde kariyer planlamanın aracı, algılanan sosyal desteğin ise düzenleyici rolünü belirlemek amaçlanmaktadır.
Materyal ve Metod: İlişkisel tarama modeliyle yürütülen araştırmaya, 340 beden eğitimi ve spor öğretmen adayı (172 erkek, 168 kadın) katılmıştır. Veri toplama araçları olarak Akademik Öz Yeterlik Ölçeği, Üniversite Öğrencilerinde Gelecek Kaygısı Ölçeği, Spor Bilimlerinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Kariyer Planlama Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Ölçüm modeli doğrulayıcı faktör analizi (AMOS 24) ile test edilmiştir. Hipotez testleri, SPSS 25 üzerinden Hayes’in (2022) geliştirdiği Process Macro modelleri (4, 1 ve 7) kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Araştırmanın birinci hipotezini test etmek amacıyla aracılık etkisi (model 4) test edilmiştir (AÖàKPàGK). Buna göre, AÖ’ nin KP vasıtasıyla GK üzerindeki dolaylı etkisinin anlamlı olduğu belirlenmiştir (b=0.698, %95 GA[-0.971, -0.460]). İkinci hipotezin test edilmesinde process model 1 kullanılmıştır. ASD’ nin (b = 0.441, p < .001) ve AÖ ile ASD etkileşimini temsil eden etkileşim terimi Int_1 (b = -0.056, %95 GA [-0.080, -0.033]) anlamlı sonuçlar vermiştir. Bu durum, algılanan sosyal desteğin akademik öz yeterlik ile kariyer planlama arasındaki ilişkiyi düzenlediğini ortaya koymaktadır. Araştırmanın üçüncü hipotezini test etmek amacıyla ASD’ nin durumsal aracı olduğu model 7 kurulmuştur. Durumsal aracılık indeksi değerinin anlamlı olması (b = 0.017, %95 GA [0.008, 0.026]), ASD’ nin AÖ’nün KP vasıtasıyla GK üzerindeki etkisinde düzenleyici değişken olduğunu göstermiştir.
Sonuç: Araştırma sonucunda beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının, akademik öz yeterliklerinin kariyer planlama vasıtasıyla gelecek kaygısı üzerindeki dolaylı etkisinin, algılanan sosyal desteğin düşük, orta ve yüksek olduğu durumlarda anlamlı ve güçlü olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Akademik Öz Yeterlik, Gelecek Kaygısı, Kariyer Planlama, Algılanan Sosyal Destek, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adayları
ABSTRACT
Aim: This study aims to determine the mediating role of career planning and the moderating role of perceived social support in the effect of academic self-efficacy on future anxiety.
Material and Method: The study was conducted using a correlational survey model with 340 pre-service physical education and sports teachers (172 male, 168 female). The data were collected using the Academic Self-Efficacy Scale, the Future Anxiety Scale for University Students, the Career Planning Scale for Students of Sport Sciences, and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support. The measurement model was tested through confirmatory factor analysis (CFA) using AMOS 24. Hypotheses were tested in SPSS 25 with Hayes’ (2022) PROCESS Macro models (4, 1, and 7).
Results: To test the first hypothesis, a mediation analysis (Model 4) was conducted (ASE → CP → FA). The indirect effect of academic self-efficacy on future anxiety through career planning was found to be significant (b=0.698, 95% CI [-0.971, -0.460]). To test the second hypothesis, PROCESS Model 1 was employed. Both perceived social support (PSS) (b = 0.441, p < .001) and the interaction term between ASE and PSS (Int_1) (b = -0.056, 95% CI [-0.080, -0.033]) were significant, indicating that perceived social support moderates the relationship between academic self-efficacy and career planning. To test the third hypothesis, a moderated mediation model (Model 7) was constructed. The index of moderated mediation was significant (b = 0.017, 95% CI [0.008, 0.026]), revealing that perceived social support moderates the indirect effect of academic self-efficacy on future anxiety through career planning.
Conclusions: The findings indicate that pre-service physical education and sports teachers’ academic self-efficacy affects future anxiety indirectly through career planning, and this indirect effect remains significant and strong across low, medium, and high levels of perceived social support.
Keywords: Academic Self-Efficacy, Future Anxiety, Career Planning, Perceived Social Support, Physical Education and Sports Teacher Candidates
References
Akbaş, N., Ağgön, E., & Seçer, E. (2022). Spor bilimlerinde öğrenim gören öğrencilerin pandemi sürecinde uzaktan eğitim ortamlarının kullanımına ilişkin tutumları ile akademik öz yeterlikleri arasındaki ilişki. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 933-950. https://doi.org/10.38021/asbid.1163410
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS. Routledge.
Campbell, D. T., & Fiske, D. W. (1959). Convergent and discriminant validation by the multitrait–multimethod matrix. Psychological Bulletin, 56(2), 81–105. https://doi.org/10.1037/h0046016
Chemers, M. M., Hu, L., & Garcia, B. F. (2001). Academic self-efficacy and first-year college student performance and adjustment. Journal of Educational Psychology, 93(1), 55–64. https://doi.org/10.1037/0022-0663.93.1.55
Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri: Desen ve analiz (A. Aypay, Ed.). Anı Yayıncılık.
Eker, D., & Arkar, H. (1995a). Perceived social support: Psychometric properties of the MSPSS in normal and pathological groups. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 30, 121–126. https://doi.org/10.1007/BF00802040
Eker, D., & Arkar, H. (1995b). Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği’nin faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikoloji Dergisi, 34, 45–55.
Ferla, J., Valcke, M., & Schuyten, G. (2009). Student models of learning and their impact on academic self-efficacy and achievement. Studies in Higher Education, 34(2), 185–202. https://doi.org/10.1080/03075070802528221
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS Statistics 26 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
Geylani, M., & Çiriş Yıldız, C. (2022). Üniversite öğrencilerinde gelecek kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 10(1), 284–300. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.1011330
Gürbüz, S. (2021). Aracı ve düzenleyici etki analizleri. Seçkin Yayıncılık.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2013). Multivariate data analysis. Pearson Education.
Hassan, M., Fang, S., & Lak, T. A. (2023). Impact of perceived social support and psychological capital on academic success. BMC Psychology, 11, 340. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01385
Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Press.
Hayes, A. F., Montoya, A. K., & Rockwood, N. J. (2017). The analysis of mechanisms and their contingencies: PROCESS versus structural equation modelling. Australasian Marketing Journal, 25(1), 76–81. https://doi.org/10.1016/j.ausmj.2017.02.001
Jerusalem, M., & Schwarzer, R. (1981). Fragebogen zur Erfassung von Selbstwirksamkeit. Skalen zur Befindlichkeit und Persönlichkeit (Forschungsbericht No. 5). Freie Universität Berlin.
Kalaycı, Ş. (2018). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (9. baskı). Dinamik Akademi.
Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027
Lindell, M. K., & Whitney, D. J. (2001). Accounting for common method variance in cross-sectional research designs. Journal of Applied Psychology, 86(1), 114–121. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.1.114
Maruf, T. I., Manaf, N. H. B. A., Haque, A. K. M. A., & Maulan, S. B. (2021). Factors affecting attitudes towards ride-sharing apps. International Journal of Business, Economics and Law, 25(2), 60–70. https://doi.org/10.5281/zenodo.13763494
Özcan, H., & Buzlu, S. (2017). Üniversite öğrencilerinde kariyer planlama eğitiminin mesleki karar verme yetkinliğine etkisi. Eğitim ve Bilim, 42(191), 211–226. https://doi.org/10.15390/EB.2017.7146
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40(3), 879–891. https://doi.org/10.3758/BRM.40.3.879
Richardson, H. A., Simmering, M. J., & Sturman, M. C. (2009). A tale of three perspectives: Examining statistical techniques for detecting common method variance. Organizational Research Methods, 12(4), 762–800. https://doi.org/10.1177/1094428109332195
Suresh, K., & Chandrashekara, S. (2012). Sample size estimation and power analysis for clinical research studies. Journal of Human Reproductive Sciences, 5(1), 7–13. https://doi.org/10.4103/0974-1208.97779
Tehseen, S., Ramayah, T., & Sajilan, S. (2017). Testing and controlling for common method variance. Journal of Management Sciences, 4(2), 142–168. https://doi.org/10.20547/jms.2014.1704202
Wang, Y., & Zhang, W. (2024). The relationship between learning engagement and academic self-efficacy. Frontiers in Psychology, 15, 1425172. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1425172
Xin, Z. (2022). Perceived social support and college student engagement. BMC Psychology, 10(1), 298. https://doi.org/10.1186/s40359-022-01015
Yavuz Eroğlu, S., & Eroğlu, E. (2020). Career Planning Scale of Students Studied in Sports Sciences. International Journal of Progressive Education, 16(3), 123–131. https://doi.org/10.29329/ijpe.2020.248.9
Yılmaz, M., Gürçay, D., & Ekici, G. (2007). Akademik özyeterlik ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 253–259.
Zaleski, Z. (1996). Future anxiety: Concept, measurement, and preliminary research. Personality and Individual Differences, 21(2), 165–174. https://doi.org/10.1016/0191-8869(96)00070-0
Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2
Zimmerman, B. J., & Kitsantas, A. (2014). Comparing students’ self-discipline and self-regulation measures. Contemporary Educational Psychology, 39(2), 145–155. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2014.03.004
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Anatolia Sport Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
