Spor Tüketicilerinin Video Yardımcı Hakem (VAR) Uygulamasına Yönelik Bakış Açıları / Sports Consumers' Perspectives on the Video Assistant Referee (VAR) Application
Sports Consumers' Perspectives on the VAR
Keywords:
Spor tüketicisi, Video Yardımcı Hakem (VAR, Futbol, TeknolojiAbstract
ÖZET
Amaç: Bu araştırmanın amacı, spor tüketicilerinin Video Yardımcı Hakem (VAR) uygulamasına yönelik tutumlarını demografik değişkenler çerçevesinde inceleyerek, teknoloji temelli hakem müdahalelerinin futbol deneyimine olan etkisini ortaya koymaktır. Son yıllarda futbol müsabakalarında adaletin sağlanması amacıyla uygulamaya konulan VAR sistemi, futbol kamuoyunda hem olumlu hem de olumsuz tepkilerle karşılanmakta; seyir zevki, oyun akıcılığı ve adalet algısı gibi temel unsurlar üzerinde etkili olmaktadır. Bu bağlamda çalışma, spor tüketicilerinin VAR teknolojisine yönelik tutumlarını anlamak ve bu tutumların yaş, cinsiyet, sporculuk geçmişi ve taraftarlık gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Materyal ve Metod: Araştırma, betimsel tarama modeli çerçevesinde nicel bir yöntemle yürütülmüş ve veri toplama aracı olarak Türk Futbolunda VAR Uygulamasına Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Rize ilinde ikamet eden 229 spor tüketicisinden anket yoluyla veri toplanmış ve veriler SPSS 27.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Yapılan analizler sonucunda, cinsiyet, sporculuk geçmişi ve tuttuğu takım gibi değişkenlerin VAR’a yönelik tutumlar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Buna karşılık yaş değişkeni, seyir zevki, adaleti sağlama ve genel tutum alt boyutlarında anlamlı farklılıklar göstermiştir (p<0,05). Bulgular, genç katılımcıların VAR sistemine daha olumlu yaklaştığını, daha ileri yaş grubundaki bireylerin ise VAR uygulamasının futbolun doğallığına zarar verdiğini düşündüğünü ortaya koymaktadır.
Sonuç: Araştırmanın sonuçları, spor yönetimi, futbol federasyonları ve yayıncı kuruluşlar açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır. Farklı yaş gruplarına hitap eden, teknolojik uygulamaların futbolun doğasına uygun biçimde sunulması ve etkili iletişim stratejilerinin geliştirilmesi gerekliliği ön plana çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Futbol, Spor Tüketicisi, Teknoloji, Video Yardımcı Hakem (VAR).
ABSTRACT
Aim: The purpose of this study is to examine sports consumers' attitudes toward the Video Assistant Referee (VAR) system within the framework of demographic variables, thereby revealing the impact of technology-based referee interventions on the football experience. The VAR system, implemented in recent years to ensure fairness in football matches, has been met with both positive and negative reactions from the football community, affecting fundamental elements such as spectator enjoyment, game flow, and the perception of fairness. In this context, the study was conducted to understand sports consumers' attitudes toward VAR technology and to analyze whether these attitudes differ based on demographic variables such as age, gender, athletic background, and fan affiliation.
Material and Method: The research was conducted using a quantitative method within the framework of a descriptive survey model, and the Attitude Scale Towards VAR Application in Turkish Football was used as the data collection tool. Data were collected via a survey from 229 sports consumers residing in Rize province, and the data was analyzed using the SPSS 27.0 program.
Results: The analysis revealed that variables such as gender, athletic background, and favorite team did not create a statistically significant difference in attitudes toward VAR (p>0.05). In contrast, the age variable showed significant differences in the sub-dimensions of viewing enjoyment, ensuring fairness, and overall attitude (p<0.05). The findings reveal that younger participants have a more positive attitude towards the VAR system, while individuals in the older age group believe that the VAR application damages the natural flow of football.
Conclusion: The results of the study offer important insights for sports management, football federations, and broadcasters. The need to present technological applications in a manner appropriate to the nature of football and to develop effective communication strategies that appeal to different age groups is highlighted.
Keywords: Football, Sports Consumer, Technology, Video Assistant Referee (VAR).
References
Akdağ, E., Işın, A., Calvo, A., Chao, E., & Sáiz, S. (2025). Futbolda video yardımcı hakem uygulamasının etkisinin değerlendirilmesi: Maç performansı trendlerinin dört sezonluk analizi. Uygulamalı Bilimler. https://doi.org/10.3390/app15094789
Akoğlu, H. & Özbek, O. (2021). Marka deneyimlerinin algılanan kalite ve marka güveni aracılığıyla marka sadakati üzerindeki etkisi: Spor tüketicileri üzerine bir çalışma. Asya Pasifik Pazarlama ve Lojistik Dergisi. https://doi.org/10.1108/apjml-05-2021-0333 .
Archibald, H., Mascarenhas, D. R., & Cunningham, I. (2025). “VAR is watching you”: professional football players’ experiences and adaptations to VAR implementation. Managing Sport and Leisure, 1-20.
Aycan, H. & Onağ, Z. (2022). Türk futbol paydaşlarının video yardımcı hakem teknolojisine ilişkin görüşleri. Uluslararası Spor Çalışmaları . https://doi.org/10.30819/iss.44-2.06 .
Bal, B., & Dureja, G. (2012). Hawk Eye: A Logical Innovative Technology Use in Sports for Effective Decision Making. , 21, 107 - 119. https://doi.org/10.2478/v10237-012-0006-6.
Bernardo, G., Ruberti, M., & Verona, R. (2021). Image is everything! Professional football players' visibility and wages: evidence from the Italian Serie A. Applied Economics, 54, 595 - 614. https://doi.org/10.1080/00036846.2021.1967863.
Birinci, M. C., & Yayla, Ö. (2023). Examination of recreational service quality with different variables: an application on individuals who do outdoor sports for recreational purposes. Anais Brasileiros de Estudos Turísticos: ABET, 13(1), 4.
Bodet, G. (2011). Consumer behavior in sport and events. European Sport Management Quarterly, 11, 193–195. https://doi.org/10.1080/16184740903554181
Brams, S. J., & Ismail, M. (2016). Making sports rules fairer. Operations Research eJournal. https://doi.org/10.2139/ssrn.2737672
Büyükçelebi, H., Duz, S., Açak, M., Nalbant, U., Švátora, K., Gabryś, T., & Karayiğit, R. (2022). Improving the impact of the video assistant referee application on football parameters. Applied Sciences, 12(12), 6088. https://doi.org/10.3390/app12126088
Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (19. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Cleland, J. (2015). A Sociology of Football in a Global Context. . https://doi.org/10.4324/9780203735114.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (eight edition). Abingdon, Oxon.
Deng, P., Yan, W., Yu, Y., Zhang, Y., & Zhang, L. (2024). The attitude of online fans: perceived value, expectation, and identification on VAR satisfaction. Frontiers in Psychology, 14, 1288998.
George, D. & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10th. Ed.). Boston: Pearson.
Getnet, D., Melkamu, Z., & Mengistu, S. (2025). Modern soccer industry management and current challenges: systematic literature review. Retos. https://doi.org/10.47197/retos.v64.109631.
Hani, A., Abd, M., & Ibrahim, S. (2025). An analytical study on the use of VAR technology in the Iraqi Professional League and its relationship with referees’ psychological hesitation. Retos, 66, Article 114183. https://doi.org/10.47197/retos.v66.114183
Karasar, N. (2009). Bilimsel arastirma yontemi: Kavramlar-ilkeler-teknikler. Ankara: Nobel Yayin Dağitim.
Kayhan, R. F., Bardakçı, S., & Caz, Ç. (2020). Türk futbolunda video yardımcı hakem (VAR) uygulamasına yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 16(27), 571-596.
Korsos, G., & Szakonyi, P. (2025). The Role of Sport Innovation in Global Economics -The Hungarian Case. 9th FEB International Scientific Conference: Sustainable Management in the Age of ESG and AI: Navigating Challenges and Opportunities. https://doi.org/10.18690/um.epf.5.2025.2.
Kulkarni, S. (2024). AI and Euro 2024: VAR is shaking football—and it is here to stay. Nature. https://doi.org/10.1038/d41586-024-01764-4
Lacković, K., & Franjković, F. (2023). The Impact Of The Introductıon Of The Var Technology On The Spectators And Medıa Coverage Of Football. Sportıcopedıa- SMB. https://doi.org/10.58984/smbic2301115l.
Märtins, J., Westmattelmann, D., & Schewe, G. (2022). Affected but not involved: A two-scenario-based investigation of individuals’ attitudes toward decision support systems using the video assistant referee example. Journal of Decision Systems, 32, 384–408. https://doi.org/10.1080/12460125.2022.2041274
Neys, O. H., & Juskowiak, H. (2024). The development of women’s football: under what conditions?–an introduction. Soccer & Society, 25(2), 147-160.
Pashaie, S., Dickson, G., Abdavi, F., Azarin, Y., Golmohammadi, H., Zheng, J., & Habibpour, R. (2023). Football and the video assistant referee: A grounded theory approach. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part P: Journal of Sports Engineering and Technology. https://doi.org/10.1177/17543371231213739
Qi, Y., Sajadi, S., Baghaei, S., Rezaei, R., & Li, W. (2024). Digital technologies in sports: Opportunities, challenges, and strategies for safeguarding athlete wellbeing and competitive integrity in the digital era. Technology in Society. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2024.102496.
Samuel, R., Galily, Y., Filho, E., & Tenenbaum, G. (2020). Implementation of the Video Assistant Referee (VAR) as a Career Change-Event: The Israeli Premier League Case Study. Frontiers in Psychology, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.564855.
Scanlon, C., Griggs, G., & McGillick, C. (2022). “It’s not football anymore”: English Premier League fans’ perceptions of the video assistant referee (VAR). Soccer & Society, 23(8), 1084–1096. https://doi.org/10.1080/14660970.2022.2033731
Serrano-Durá, J., Molina, P., & Martínez-Baena, A. (2020). A systematic review of fair play and sports competition research. Sport, Education and Society, 26(6), 648–662. https://doi.org/10.1080/13573322.2020.1786364
Terason, S. (2021). Identifying and classifying the essence of sport consumption behavior: A thematic analysis. The Qualitative Report. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2021.4864
Varmus, M., Kubina, M., & Adámik, R. (2021). Sport and Sport Environment., 35-86. https://doi.org/10.1007/978-3-030-66733-7_3.
Westin, P. (2022). Beyond the Finish Line: Images, Evidence, and the History of the Photo-Finish. Journal of Sport History. https://doi.org/10.5406/21558450.49.2.15.
Yılmaz, A., & Ağgön, E. (2023). Aktif Spor Yapan Üniversite Öğrencilerinin Beden Memnuniyeti, Mental İyi Oluş ve Özgüven Düzeylerinin İncelenmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 14(1), 31-42. https://doi.org/10.17155/omuspd.1185626
Zaken, H., Prasanth, A., & Jahjah, M. (2025). Automated deep learning–based VAR to improve referee decision-making in football. In Proceedings of the 2025 3rd International Conference on Intelligent Data Communication Technologies and Internet of Things (IDCIoT) (pp. 2247–2252). https://doi.org/10.1109/IDCIOT64235.2025.10914757
Zglinski, J. (2020). Rules, standards, and the video assistant referee in football. Sport, Ethics and Philosophy, 16, 3–19. https://doi.org/10.1080/17511321.2020.1857823
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Anatolia Sport Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
