Sosyal Medya Kullanım Motivasyonlarının İletişim Kaygısı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma / The Impact of Social Media Usage Motivations on Communication: A Study on University Students
The Impact of Social Media Usage Motivations on Communication
Keywords:
Sosyal medya kullanım motivasyonları, iletişim kaygısı, üniversite öğrencileri, sosyal medya, dijital iletişimAbstract
ÖZET
Amaç: Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanım motivasyonlarının alt boyutları ile iletişim kaygısı arasındaki ilişkiyi incelemek ve sosyal medya kullanım motivasyonlarının iletişim kaygısını yordama düzeyini belirlemektir.
Materyal ve Metot: Bu nicel araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Adıyaman Üniversitesinde öğrenim gören uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiş 300 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Ağların Kullanım Amaçları Ölçeği (SAKAÖ) ve İletişim Kaygısı Ölçeği (İKÖ/PRCA-24) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Pearson korelasyon analizi sonucunda yalnızca iletişimi başlatma ve içerik paylaşma alt boyutları ile iletişim kaygısı arasında zayıf düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda da yalnızca iletişimi başlatma ve içerik paylaşma motivasyonlarının iletişim kaygısını anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Buna karşılık araştırma, iş birliği, iletişim kurma, iletişimi sürdürme ve eğlence alt boyutlarının iletişim kaygısını anlamlı düzeyde yordamadığı belirlenmiştir. Regresyon modeli iletişim kaygısındaki toplam varyansın %7.7'sini açıklamıştır. Ayrıca iletişim kaygısının cinsiyet, fakülte türü ve günlük sosyal medya kullanım süresine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırma bulguları, iletişim kaygısı ile ilişkili dinamikler bağlamında, sosyal medyanın kullanım süresi gibi nicel göstergelerinden ziyade kullanım motivasyonlarının daha öne çıkan bir örüntü sergilediğine işaret etmektedir. Özellikle iletişimi başlatma ve içerik paylaşma motivasyonları ile iletişim kaygısı arasındaki anlamlı ilişki, bu süreçlerin kullanım miktarından çok kullanımın niteliğiyle birlikte ele alınması gerektiğini düşündürmektedir. Modelin açıklayıcılık düzeyi sınırlı olmakla birlikte, elde edilen sonuçlar sosyal medya kullanımını motivasyon temelli ele alan kuramsal yaklaşımların iletişim süreçlerini anlamada faydalı bir çerçeve sunabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Dijital İletişim, İletişim Kaygısı, Sosyal Medya, Sosyal Medya Kullanım Motivasyonları, Üniversite Öğrencileri.
ABSTRACT
Aim: The aim of this study was to examine the relationships between the sub-dimensions of university students' social media usage motivations and communication apprehension, and to determine the predictive power of these motivational dimensions on communication apprehension.
Material and Method: This quantitative study was conducted using a relational survey design. The study sample consisted of 300 university students enrolled at Adıyaman University and selected through convenience sampling. Data were collected using a Personal Information Form, the Social Network Usage Purposes Scale (SAKAÖ), and the Personal Report of Communication Apprehension Scale (PRCA-24). Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and multiple linear regression analyses were performed to analyze the data.
Results: Pearson correlation analysis revealed weak but statistically significant positive relationships between communication apprehension and the Initiating Communication and Content Sharing sub-dimensions. Multiple linear regression analysis further demonstrated that only Initiating Communication) and Contet Sharing significantly predicted communication apprehension, whereas the remaining social media usage motivation sub-dimensions were not significant predictors. The regression model explained 7.7% of the variance in communication apprehension. Furthermore, communication apprehension did not differ significantly according to gender, faculty type, or daily social media usage duration.
Conclusion: The findings suggest that communication apprehension is related more closely to specific motivational dimensions underlying social media engagement rather than the overall duration or intensity of use. In particular, motivations concerning initiating communication and sharing content displayed notable associations with communication apprehension levels. Although the explained variance remains modest, these results indicate that motivation-based frameworks may offer a complementary and useful theoretical perspective for examining digital communication patterns compared to approaches centered solely on the quantity of use.
Keywords: Communication Apprehension, Digital Communication, Social Media, Social Media Usage Motivations, University Students.
References
Appel, M., Marker, C., & Gnambs, T. (2020). Are social media ruining our lives? A review of meta-analytic evidence. Review of General Psychology, 24(1), 60–74. https://doi.org/10.1177/1089268019880891
Caplan, S. E. (2007). Relations among loneliness, social anxiety, and problematic Internet use. CyberPsychology & Behavior, 10(2), 234–242. https://doi.org/10.1089/cpb.2006.9963
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203771587
Çakmak, V. (2018). İletişim kaygısı ve sosyal medya. Eğitim Yayınevi.
Ellison, N. B., Steinfield, C., & Lampe, C. (2007). The benefits of Facebook "friends": Social capital and college students' use of online social network sites. Journal of Computer-Mediated Communication, 12(4), 1143–1168. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2007.00367.x
Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage.
Gong, Z., Guo, Y., & Tan, J. (2025). Social media use and academic performance among college students: The chain mediating roles of social anxiety and fear of missing out and the moderating effect of teacher–student relationship. Frontiers in Psychology, 16, 1649890. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1649890
IBM Corp. (2017). IBM SPSS Statistics for Windows (Version 25.0) [Computer software]. IBM Corp.
Jing, Z., Yang, W., Lei, Z., Wu, J., Li, H., & Zhu, T. (2025). Correlations between social media addiction and anxiety, depression, FoMO, loneliness and self-esteem among students: A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE, 20(9), e0329466. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0329466
Junco, R. (2012). The relationship between frequency of Facebook use, participation in Facebook activities, and student engagement. Computers & Education, 58(1), 162–171. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.08.004
Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (24. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1974). Utilization of mass communication by the individual. In J. G. Blumler & E. Katz (Eds.), The uses of mass communications: Current perspectives on gratifications research (pp. 19–32). Sage.
Lai, F., Wang, L., Zhang, J., Shan, S., Chen, J., & Tian, L. (2023). Relationship between Social Media Use and Social Anxiety in College Students: Mediation Effect of Communication Capacity. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3657. https://doi.org/10.3390/ijerph20043657
McCroskey, J. C. (1977). Oral communication apprehension: A summary of recent theory and research. Human Communication Research, 4(1), 78–96. https://doi.org/10.1111/j.1468-2958.1977.tb00599.x
McCroskey, J. C. (1984a). Self-report measurement. In J. A. Daly & J. C. McCroskey (Eds.), Avoiding communication: Shyness, reticence, and communication apprehension (pp. 81–94). Sage.
McCroskey, J. C. (1984b). The communication apprehension perspective. In J. A. Daly & J. C. McCroskey (Eds.), Avoiding communication: Shyness, reticence, and communication apprehension (pp. 13–38). Sage.
Richmond, V. P., & McCroskey, J. C. (1998). Communication: Apprehension, avoidance, and effectiveness (5th ed.). Allyn & Bacon.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
Usluel, Y. K., Demir, Ö., & Çınar, M. (2014). Sosyal ağların kullanım amaçları ölçeği. Eğitim Teknolojileri Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1–18.
Valkenburg, P. M. (2022). Social media use and well-being: What we know and what we need to know. Current Opinion in Psychology, 45, 101294. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.12.006
Verduyn, P., Ybarra, O., Résibois, M., Jonides, J., & Kross, E. (2017). Do social network sites enhance or undermine subjective well-being? A critical review. Social Issues and Policy Review, 11(1), 274–302. https://doi.org/10.1111/sipr.12033
Whiting, A., & Williams, D. (2013). Why people use social media: A uses and gratifications approach. Qualitative Market Research: An International Journal, 16(4), 362–369. https://doi.org/10.1108/QMR-06-2013-0041
Wu, W., Zhang, J., & Jo, N. (2025). Fear of Missing Out and Online Social Anxiety in University Students: Mediation by Irrational Procrastination and Media Multitasking. Behavioral Sciences, 15(1), 84. https://doi.org/10.3390/bs15010084
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Anatolia Sport Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
